Candida albicans jest grzybem z grupy drożdżaków, który często występuje u zdrowych osób na skórze i błonach śluzowych, nie wywołując objawów chorobowych. W pewnych okolicznościach nastąpić może nadmierny rozrost drożdżaków powodując zakażenie, które dotyczyć może wielu narządów, jednak najczęściej dotyczy przewodu pokarmowego, dróg moczowych i pochwy. Nadmierny rozrost Candida albicans nazywany jest kandydozą. Candida najlepiej rozwija się w ciepłym, ciemnym środowisku, w obecności cukru. W tych warunkach Candida albicans zmienia się z małych uśpionych sporów, w rozgałęzioną strukturę zwaną mycelium, która ma zdolność do atakowania i drażnienia tkanek.

Nadmierny rozrost Candida albicans w jelitach nazywa się "kandydozą jelitową". W stanie normy u osób zdrowych, kiedy utrzymywana jest naturalna równowaga flory jelitowej, Candida albicans konkuruje z bakteriami obecnymi w jelicie. Gdy jednak dochodzi do naruszenia równowagi flory jelitowej np. przez zabicie bakterii jelitowych podaniem antybiotyków o szerokim spektrum działania, miejsce zwolnione przez bakterie jelitowe może być szybko wypełnione przez grzyb. Rozrastające się kolonie Candida albicans mogą uszkadzać ściany jelitowe, co z kolei prowadzić może do tzw. "zespołu przeciekającego jelita" (ang. Leaky Gut Syndrome). Stan ten polega na zwiększeniu przepuszczalności bariery jelitowej i umożliwia wchłaniania potencjalnie szkodliwych substancji (np. toksyn czy nie strawionych resztek pokarmów), które z kolei mogą być odpowiedzialne za występowanie różnorodnych objawów chorobowych.

Czynniki ryzyka dla rozwoju kandydozy:

Wszystkie czynniki, które mogą zaburzyć normalną równowagę flory jelitowej lub poziomy pH w przewodzie pokarmowym lub w pochwie, mogą tworzyć idealne warunki do nadmiernego wzrostu drożdżaków z grupy Candida. Normalna równowaga może być zaburzona przez następujące czynniki:

  • zmiany hormonalne podczas ciąży,
  • pokwitanie,
  • menopauzę,
  • złożone doustne leki antykoncepcyjne,
  • leki sterydowe np. w leczeniu astmy,
  • antybiotyki - (niszczą "dobre" bakterie ułatwiając nadmierny rozrost drożdży),
  • cukrzycę - (podwyższony poziom cukru sprzyja namnażaniu się drożdży),
  • zaburzenia hormonalne — obniżenie wydzielania hormonów tarczycy i nadnerczy, prawdopodobnie jako rezultat stresu i zaburzeń stężenia cukru we krwi może przyczyniać się do rozwoju Candida,
  • dieta bogata w cukier i uboga w proteiny - drożdże i "złe" bakterie rozwijające się w obecności cukru i rafinowanych węglowodanów prostych,
  • anemię i brak żelaza — czynniki te mogą obniżać odporność na infekcję,
  • inne niedobory - niedobór cynku, witaminy B, witaminy A, które obniżają odporność i zwiększają podatność na nadmierny rozwój drożdży,
  • długo trwające choroby i okresy stresu — czynniki te powodują zaburzenia funkcjonowania systemu immunologicznego.

Objawy kandydozy:

  • silne wzdęcia i gazy,  
  • pękanie kącików ust,
  • świąd odbytu,
  • grzybicze infekcje paznokci i stopa atlety,
  • ciągłe uczucie zmęczenia,  
  •  zaczerwienienie i podrażnienie skóry w okolicach nadmiernego pocenia,
  • depresja i wahania nastroju,
  • osłabienie pamięci,
  • ogólnie "złe" samopoczucie,
  • bóle mięśni i stawów,
  • nadmierny apetyt na słodkie pokarmy,
  • ból głowy i migrena,
  • nietolerancja alkoholu,
  • stany zapalne śluzówki    jamy    ustnej i pochwy,
  • wrażliwość na pokarmy zawierające grzyby i pleśnie,
  • zapalenie pęcherza moczowego,
  • afty w jamie ustnej i biały nalot na języku,
  • wrażliwość na wilgotną pogodę.

Diagnostyka candidy

Ze względu na możliwość wystąpienia szerokiego spektrum objawów w przebiegu infekcji, nie zawsze jest oczywiste, że przyczyną jest właśnie nadmierny rozrost Candida albicans. Często jedynym sposobem potwierdzenia kandydozy jest wykonanie testu.

Dostępne są następujące testy:

  1. Testy oparte na badaniu krwi na obecność przeciwciał IgG i IgM. Zaletą ich jest to, że wymagają niewielkiej próbki krwi, oraz że na podstawie kilkakrotnego badania można wnioskować o dynamice infekcji.
  2. Posiewy z próbek stolca, śliny i wymazów z pochwy, potwierdzające lub wykluczające obecność drożdży.

Laboratoryjny test

Jest to test wykrywający ogólnoustrojowe zakażenie (przerost) drożdżaka Candida. Test jest wykonywany szybką i wiarygodną metodą immunoenzymatyczną ELISA pozwalającą na ilościowe określenie stężenia przeciwciał IgG oraz IgM skierowanym przeciwko antygenom grzyba Candia albicans. Drożdżaki Candida prawdopodobnie zasiedlają organizm noworodka w pierwszych dniach jego życia i we właściwym stężeniu stanowią normalną florę jelitową. Natomiast kandydoza ogólnoustrojowa jest infekcją grzybiczą narządów głębokich, będącą wynikiem nadmiernego namnożenia się i rozprzestrzenienia grzybów Candida. Świeża kandydoza ogólnoustrojowa charakteryzuje się podwyższonym stężeniem przeciwciał IgM i IgG.

Infekcja ta stanowi poważną przyczynę śmiertelności pacjentów z upośledzonym układem odpornościowym, a także pacjentów poddawanych długotrwałej terapii antybiotykami. Infekcja drożdżakiem Candida nie jest rutynowo badana u dawców krwi i może być roznoszona za pośrednictwem przetoczeń krwi. Choć znanych jest setki gatunków rodzaju Candida, C. albicans i C. tropicalis stanowią przyczynę ponad 80% infekcji Candida u człowieka.

Rozcieńczone próbki surowicy krwi inkubowane są z antygenami C albicans unieruchomionymi w dołkach do mikromianowania. Po spłukaniu niezwiązanych składników surowicy, do dołków dodawane są królicze przeciwciała IgA, IgM lub IgG przeciw-ludzkie sprzężone z peroksydazą chrzanową. W czasie drugiej inkubacji zostają one związane z przeciwciałami unieruchomionymi na podłożu. Niezwiązany koniugat usuwany jest podczas płukania, a do dołków dodawany jest roztwór zawierający tetrametylobenzydynę (TMB) oraz substrat enzymatyczny, mający za zadanie wyśledzić swoiste związane przeciwciała. Roztwór zatrzymujący przerywa reakcję i zapewnia odpowiednia wartość pH dla pojawienia się barwy. Za pomocą czytnika mierzy się gęstość optyczną, która jest wprost proporcjonalna do aktywności przeciwciała w próbce.

Przed przeprowadzeniem testu dostarczany jest zestaw pobraniowy, zawierający wszelkie niezbędne narzędzia konieczne do pobrania odpowiedniej ilości materiału. Przeprowadzenie testu polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z palca lub żyły (dołączona probówka) i przesłaniu materiału do labolatorium.