Diagnostyka niedoborów witaminy D Witamina D jest hormonem sterydowym odpowiedzialnym za intensyfikację wchłaniania wapnia w jelitach oraz regulację jego homeostazy. Witamina D występuje najczęściej w dwóch postaciach: D2 i D3. Witamina D3 jest naturalnie produkowana w ludzkiej skórze poddanej działaniu światła ultrafioletowego, a witamina D2 pochodzi głównie z żywności. Witamina D jest transportowana do wątroby, gdzie ulega przemianie metabolicznej do 25-hydroksywitaminy D. W medycynie, badanie stężenia 25-hydroksywitaminy D we krwi służy do określenia stężenia witaminy D w organizmie. Stężenie 25(OH)D we krwi (obejmujące łącznie postacie D2 i D3) uznaje się za najlepszy wskaźnik statusu witaminy D w organizmie. Badania wskazują, że niedobór witaminy D ma charakter powszechny. Z tego względu, wykrywanie stężenia 25-hydroksywitaminy D uznaje się obecnie za badanie przesiewowe o istotnym znaczeniu medycznym, a zachowanie prawidłowego stężenia tej witaminy wpływa nie tylko na poprawę zdrowia kości, lecz poprawę całościowego stanu zdrowia i dobrego samopoczucia. Różne organizacje prozdrowotne opublikowały wiele wytycznych dotyczących niedoboru witaminy D, lecz na razie brak jest jednolitych zaleceń. W opublikowanych niedawno opracowaniach sugeruje się następującą klasyfikację stanu witaminy D;

Stan

Stężenie 25(OH)D w surowicy

Działanie do rozważenia

Deficyt

0-20 ng/ml

Terapia deficytu

Stężenie

suboptymalne

>20-30 ng/ml

Zwiększenie/utrzymanie suplementacji witaminą D

Stężenie

optymalne

>30-50 ng/ml

Utrzymanie suplementacji witaminą D

Stężenie

wysokie

>50-100 ng/ml

Utrzymanie/obniżenie dawek witaminy D

Stężenie

potencjalnie

toksyczne

>100 ng/ml

Powstrzymanie się od przyjmowania witaminy D do momentu uzyskania stężenia 25(OH)D w zakresie optymalnym

Poziom

toksyczny

>200 ng/ml

Leczenie potencjalnych efektów toksycznych

Tabela 1.Ocena stanu zaopatrzenia organizmu w witaminę D na podstawie stężenia 25(OH]D w surowicy dla wszystkich grup wiekowych.

Test - Witamina D

Test na witaminę D to jednoetapowy test diagnostyczny in vitro oparty na zasadzie immuno-chromatografii. Służy on do półilościowego oznaczania całkowitej 25-hydroksywitaminy D w ludzkiej krwi. Oznaczenie to zapewnia wstępne wyniki diagnostyczne i może być używane w badaniach przesiewowych niedoboru witaminy D.

  • Laboratoryjna wiarygodność
  • Wynik już w 15 minut
  • Wystarczy 1 kropla krwi

Test na witaminę D opiera się na zasadzie immunochromatrografii, wykorzystując unikalne oznaczenie "kanapkowe" z dwoma miejscami wiązania na błonie. W teście zastosowano parę unikalnych przeciwciał monoklonalnych przeciw 25-OH witaminie D: jedno sprzężone z koloidalnym złotem, drugie unieruchomione w fazie stałej. Dzięki temu test zapewnia selektywne wykrywanie witaminy D z wysokim poziomem czułości i swoistości.

Gdy próbka badana przepływa przez układ błon umieszczony w urządzeniu, barwny związek złota koloidalnego z przeciwciałem przeciw 25[OH)D łączy się z 25-hydroksywitaminą D znajdującą się w próbce. Powstały kompleks porusza się w błonie dzięki działaniu sił kapilarnych i trafia do obszaru testowego (T), gdzie ulega unieruchomieniu przez kolejne przeciwciało przeciw 25(OH)D, którym powleczona jest błona. W rezultacie powstaje różowy/fioletowy pasek, wskazujący na dodatni wynik badania. Intensywność barwy paska w obszarze testowym zależy od stężenia 25(OH]D - im wyższe jest stężenie 25hydroksywitaminy D w badanej próbce, tym intensywniejsza jest barwa paska testowego. W okienku testowym obecna jest także linia kontrolna, stanowiąca kontrolę prawidłowości przeprowadzonej procedury. Pasek ten powinien zawsze pojawić się w rejonie kontrolnym (C), jeśli urządzenie testowe jest w dobrym stanie, a test został prawidłowo przeprowadzony.

Test składa się z 3 podstawowych elementów:

  • paska testowego umieszczonego w kasetce,
  • kapilary do odmierzania ilości krwi,
  • odczynnika w buteleczce.

Próbkę krwi pobiera się poprzez nakłucie palca jednorazowym lancetem i zaciągnięcie kropli krwi do automatycznej kapilary. Następnie próbkę umieszcza się na odpowiednim polu kasetki testowej, opróżniając kapilarę. W tym celu należy lekko przycisnąć uchwyt kapilary. Na to samo pole nanosi się trzy krople odczynnika. Roztwór powinien przepływać przez pasek testowy. Wynik odczytujemy po 15 minutach.

Wynik prawidłowy: jeżeli zabarwiła się linia kontrolna C, oznacza to prawidłowe przeprowadzenie testu, a wynik podlega interpretacji.

Wynik nieważny: brak zabarwienia linii kontrolnej C oznacza nieprawidłowe przeprowadzenie testu lub jego wadliwe działanie. Test wymaga powtórzenia przy użyciu nowego zestawu.

W celu odczytania poziomu porównaj intensywność zabarwienia linii testowej T z trzema liniami na Karcie odczytu wyniku testu. Wybierz najbardziej zbliżony odcień i zaznacz wynik.

  • Poziom zalecany (>30-100 ng/ml) Jeżeli intensywność zabarwienia linii testowej T jest większa niż zabarwienie wskazane dla poziomu 30 ng/ml.

UWAGA: Bardzo intensywne zabarwienie linii testowej T może świadczyć o przekroczeniu dopuszczalnej normy stężenia witaminy D. Wskazane jest przeprowadzenia ilościowego oznaczenia laboratoryjnego.

  • Poziom graniczny (20-30 ng/ml) Jeżeli intensywność zabarwienia linii testowej T jest mniejsza niż zabarwienie wskazane dla poziomu 30 ng/ml i jednocześnie większa niż zabarwienie wskazane dla poziomu 20 ng/ml.
  • Poziom niski (>10-20 ng/ml) Jeżeli intensywność zabarwienia linii testowej T jest mniejsza niż zabarwienie wskazane dla poziomu 20 ng/ml i jednocześnie większa niż zabarwienie wskazane dla poziomu 10 ng/ml.
  • Poziom deficytowy (<10 ng/ml) Jeżeli intensywność zabarwienia linii testowej T jest równa lub mniejsza niż zabarwienie wskazane dla poziomu 10 ng/ml.