Celiakia jest chorobą, która uszkadza jelito cienkie i zaburza wchłanianie składników odżywczych z pożywienia. Osoby cierpiące na celiakię nie tolerują glutenu, białka zawartego w pszenicy, życie i jęczmieniu. Gluten znajduje się głównie w żywności, ale można go spotkać w innych produktach, takich jak lekarstwa, witaminy czy kosmetyki do ust.

Kiedy osoby cierpiące na celiakię spożywają jedzenie lub używają produktów zawierających gluten, ich system immunologiczny odpowiada uszkadzaniem lub niszczeniem kosmków jelitowych. W normalnych warunkach kosmki umożliwiają absorbowanie składników odżywczych z jedzenia poprzez ścianki jelita cienkiego do krwi. Bez zdrowych kosmków osoba staje się niedożywiona, niezależnie od ilości i jakości pożywienia, które zjada. U niezdiagnozowanych pacjentów z celiakią, którzy spożywają gluten, wzrasta ryzyko rozwoju nowotworów układu pokarmowego, a także występują różnorakie dolegliwości.

Najczęstsze objawy celiakii:

  • Anemia (Fe lub kwas foliowy, ale też B12)       
  • Osłabienie mięśni
  • Biegunki                   
  • Ospałość
  • Bóle brzucha i wzdęcia              
  • Osteoporoza
  • Bóle kostne                    
  • Owrzodzenie jamy ustnej
  • Zaburzenia miesiączkowania           
  • Przemęczenie
  • Depresja                   
  • Utrata wagi
  • Niepłodność i poronienia               
  • Wymioty

Celiakia jest chorobą trwającą całe życie. Badania prowadzone w Wielkiej Brytanii wykazały, że dotyka ok. 1% społeczeństwa. Zdecydowanym czynnikiem ryzyka są uwarunkowania genetyczne. Zaleca się badanie krewnych 1 stopnia osoby z celiakią. Jedynym obecnie znanym sposobem leczenia jest dieta pozbawiona glutenu.

Diagnostyka celiakii

Ostateczna diagnoza celiakii opiera się na typowych zmianach histologicznych obserwowanych w wycinkach jelit. Jednakże testy serologiczne, pozwalające na wykrywanie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej we krwi stanowią tańsze, mniej inwazyjne metody analiz pozwalające wykryć chorobę.

Test

Jest to szybki test immunochromatograficzny przeznaczony do wykrywania w krwi ludzkiej przeciwciał IgA/lgG/lgM przeciwko transglutaminazie tkankowej, głównemu autoantygenowi związanemu z celiakią. Wykrywanie przeciwciał IgG jest ważnym elementem zapobiegania fałszywie ujemnym wynikom uzyskiwanym u pacjentów z niedoborem IgA [około 2-3% populacji osób z celiakią).